Ukoliko je bolesnik na terapiji varfarinom, treba izbjegavati namirnice koje sadrže vitamin K, budući da je vitamin K faktor zgrušavanja krvi. Kod antifosfolipidnog sindroma treba „smanjiti“ zgrušavanje krvi i mogućnost nastanka tromba, zato je važno paziti na unos vitamina K hranom.
Preporuke
Ukoliko je bolesnik na terapiji varfarinom, treba izbjegavati namirnice koje sadrže vitamin K, budući da je vitamin K faktor zgrušavanja krvi. Kod antifosfolipidnog sindroma treba „smanjiti“ zgrušavanje krvi i mogućnost nastanka tromba, zato je važno paziti na unos vitamina K hranom. Izvori vitamina K u hrani su: cvjetača, špinat, kelj, blitva, mahune, šparoge, grašak, zeleni čaj, brokula, kupus, kiwi, grejp, rajčice.
Nema posebnih ograničenja pri tjelesnoj aktivnosti ovih bolesnika, no važno je izbjegavati kontaktne sportove ukoliko bolesnik uzima varfarin zbog povećanog rizika od ozljede i mogućeg krvarenja. Ukoliko je bolesnik razvio duboku vensku trombozu, treba ga poticati na kretanje i izbjegavati imobilizaciju.
Ukoliko bolesnik puši, važno mu je ukazati na štetnost pušenja kod ove bolesti i povećani rizik za razvoj tromboze zbog pušenja. Potrebno je i informirati bolesnice o upotrebi oralnih kontraceptiva i nadomjesnoj estrogenskoj terapiji.
Komplikacije ove bolesti mogu uključivati: moždani udar, srčani udar, visoki tlak u plućima, zatajenje bubrega i slično. Zbog toga je važno slijediti preporuke i imati redovitu kontrolu kod liječnika.
Pri edukaciji ovih bolesnika je važno naglasiti važnost ranog prepoznavanja mogućih kliničkih događaja, te pružiti bolesnicima medicinske informacije o navedenoj bolesti.
Važno je raspraviti s bolesnicama planiranje trudnoće, primjerice ako je bolesnica dugoročno bila na varfarinu da je se može prebaciti na aspirin i heparin prije trudnoće. Važno je naglasiti i potrebu izbjegavanja promjenjivih čimbenika rizika u primarnoj prevenciji tromboze (dugotrajna imobilizacija i sl.) kod bolesnika s pozitivnim antifosfolipidnim antitijelima koji do sada nisu imali trombozu.
Prognoza
Odgovarajućim lijekovima i promjenama životnih navika, većina osoba s primarnim antifosfolipidnim sindromom (APS) mogu imati normalan, zdrav život. Prognoza antifosfolipidnog sindroma ovisi o karakteru i intenzitetu simptoma kod ovih bolesnika. Bolesnici koji ranije započnu s tretmanom generalno imaju bolje rezultate. Međutim, određene skupine bolesnika i dalje mogu imati pojavu tromboembolija unatoč agresivnoj terapiji. U tih bolesnika tijek bolesti može biti poražavajući, često dovodi do značajnog morbiditeta i ponekad prerane smrti.
Velike europske studije koje su istraživale 10-godišnjeg preživljavanja ovih bolesnika su pokazale da oko 90 do 94% žive najmanje 10 godina nakon dijagnoze bolesti. Navedene studije također sugeriraju da hipertenzija (povišeni krvni tlak) ili srednje do visoki titar IgG antikardiolipinskih antitijela su faktori rizika za prvi tromboembolijski događaj u asimptomatskih bolesnika s antifosfolipidnim sindromom. Primarna profilaksa protiv tromboze ima značajnu zaštitu u takvim slučajevima. Godišnja incidencija prve tromboze je oko 0-5% u bolesnika s antifosfolipidnim sindromom, a koji do tada nisu imali prethodne tromboze.
Bolesnici sa sekundarnim APS nose prognozu sličnu onoj bolesnika s primarnim APS-om. Međutim, morbiditet i mortalitet mogu također biti pod utjecajem temeljne autoimune ili reumatske bolesti tih bolesnika. U bolesnika sa SLE (sustavnim lupusom eritematozusom) i APS, antifosfolipidna antitijela (APL) su povezana s većom učestalosti psihijatrijskih bolesti te su prepoznata kao glavni prediktor ireverzibilnog oštećenja organa.
Žene s APL antitijelima koje su imale nekoliko spontanih pobačaja mogu imati povoljniju prognozu u kasnijim trudnoćama ako se tretiraju s aspirinom i heparinom.
9.5.2016
