Postoje situacije u urološkoj praksi pri kojima je dotok urina, kroz mokraćovod (ureter), u mokraćni mjehur zapriječen. Zapreka protoku urina može zahvatiti jedna ili oba uretera. U slučaju kada je protok kroz oba mokraćovoda potpuno blokiran razvija se tzv. anurija postrenalnog tipa. Anurija je stanje u kojem bolesnik ne stvara urin (prerenalna odnosno renalna anurija) ili ga stvara, ali ga mokraćovodima ne može sprovesti u mokraćni mjehur pa izmokriti. Moguće je da se zapreka protoku urina stvori i samo u jednom ureteru. Tada, naravno, anurija ne nastaje ukoliko drugi bubreg i mokraćovod funkcioniraju normalno.
Najčešći uzrok jednostrane opstrukcije mokraćovoda je kamenac, a obostrane i istodobne, tumor mokraćnog mjehura ili nekog drugog zdjeličnog organa koji u mokraćni mjehur prodire pa ujedno i infiltrira oba ušća uretera u mjehur. Ukoliko je uzrok opstrukciji kamenac koji opstruira jedan ureter svakako se najprije pokušava postaviti drenažni kateter (tzv. double J ili JJ-kateter odnosno ureteralni, U-kateter) prirodnim putem kroz mokraćnu cijev (uretru) i mokraćni mjehur. Na istom terapijskom pristupu se inzistira i kod obostrane istodobne opstrukcije, ali je tada vjerojatnost uspjeha takvog zahvata značajno manja budući da je tumor, svojim rastom i prodorom, znatno promijenio anatomiju mokraćnog mjehura odnosni zdjeličnih organa i njihovih odnosa. U oba slučaja, iznad mjesta opstrukcije ureter i kanalni sustav bubrega se proširuju, a bubrežna funkcija se smanjuje.
Ukoliko postavljanje JJ ili U-katetera ne uspije, a bubrežna je funkcija je znatno kompromitirana, neophodno je, pokušati učiniti perkutanu nefrostomiju (PNS). To je zahvat u lokalnoj anesteziji pri kojem se, pod kontrolom ultrazvuka i kroz mali kožni rez, postavlja poseban (tzv. nefrostomijski) kateter u prošireni kanalni sustav bubrega iznad mjesta opstrukcije. Takav zahvat, osobito u uvjetima anurije, katkad može biti i vrlo hitan sa ciljem omogućavanja uspostave diureze odnosno izlučivanja urina i štetnih produkata metabolizma koji se inače urinom odstranjuju iz tijela. PNS-kateter odvodi urin izlazeći iz tijela u slabinskoj (lumbalnoj) regiji direktno u urinarnu vrećicu.
U slučajevima jednostrane opstrukcije uretera kamencem, kad postavljanje JJ ili U-katetera ne uspije, PNS ima privremeni karakter dok se uzrok ne otkloni. Ako se pak radi o tumorskoj opstrukciji oba mokraćovoda istodobno, kateteri za PNS mogu dulje vrijeme (nekoliko tjedana) ostati u svrhu izlučivanja urina i saniranja posljedičnog metaboličkog poremećaja. Kad se steknu uvjeti može se pristupiti kirurškom liječenju samog uzroka.
Ponekad, ukoliko se radi o vrlo uznapredovaloj, inoperabilnoj bolesti, derivacija urina obostranom perkutanom nefrostomijom (lat. – nephrostomia percutanea bilateralis) može biti i definitivni urološki zahvat. U takvim okolnostima, kad je očekivano preživljenje znatno smanjeno, a opće stanje bolesnika ne dozvoljava drugi, trajniji, oblik derivacije urina, PNS ostaje jedini oblik izlučivanja urina (smanjenje volumnog opterećenja tekućinom) i štetnih metabolita.
11.7.2022
