Nakon akutne faze COVID-19 bolesti liječenje i praćenje bolesnika nije završeno.
I do 7 mjeseci nakon akutne COVID-19 bolesti mogu biti prisutni sljedeći simptomi:
otežano disanje, kašalj, stezanje u grudima, promijenjeni ili gubitak okusa i mirisa, umor, bolovi u mišićima, poremećaji menstrualnog ciklusa kod žena, glavobolja, poremećaji pažnje i kognitivnih funkcija, neurološki poremećaji, psihički simptomi anksoznosti, depresije, posttraumatskog stresnog poremećaja.
Kontrolni pregled nakon 3 tjedna od početka bolesti indiciran je kod svih bolesnika s komorbiditetima (arterijska hipertenzija, šećerna bolest, kardiovaskularne li cerebrovaskularne bolesti, onkološke bolesti…) ili starijih bolesnika s blagim do umjerenim oblikom COVID-19. Kod svih bolesnika s teškom kliničkom slikom COVID-19 koja zahtijeva hospitalizaciju, klinički kontrolni pregled potreban je nakon 1 do maksimalno 3 tjedna od otpusta iz bolnice. Kod ovih bolesnika se preporučuje ehokardiografski pregled (procjena dijastoličke i sistoličke funkcije miokarda, dilatacije srčanih šupljina, perikardijalnih izljeva, plućne hipertenzije). Kod svih bolesnika s ustanovljenim srčanim poremećajima, ili ako javljaju srčane tegobe (npr.palpitacije, nelagodu u grudima) , treba napraviti 24-satni holter srca. U ranoj fazi post-COVID sindroma ergometrija se ne preporučuje. Kod bolesnika koji su imali povišene vrijednosti NTpro-BNP-a, osobito uz simptome zaduhe, nelagode u grudima, edema, postavlja se sumnja na miokarditis, ali prava incidencija miokarditisa kod COVID-19 bolesnika nije poznata zbog nedostupnosti MR srca u mnogim bolnicama. Uslijed oštećenja mikrovaskulature korona virusom može doći i do ishemije miokarda i porasta troponina.
U akutnoj fazi bolesti i post-COVID sindromu mogu se javiti različiti oblici poremećaja srčanog ritma. Srčane komplikacije su učestalije kod bolesnika koji već boluju od neke kardiovaskularne bolesti.
U liječenju kardiovaskularnih komplikacija COVID-19 bolesti pristupamo individualno, te koristimo različite skupine lijekova:
- Inhibitori angiotenzin konvertirajućeg enzima (ACEi)-imaju kardioprotektivna i nefroprotektivna svojstva, antiaterogene učinke
- Selektivni beta-blokatori (nebivolol, bisoprolol, metoprolol sukcinat)
- Blokatori kalcijevih kanala-individualno procijeniti koju skupinu koristiti (ne preporučuju se kod zatajenja srca)
- U slučaju potrebe za upotrebom amiodarona ili dronedarona, prednost se daje dronedaronu
- Ranolazin, trimetazidin-korist u slučaju mikrovaskularne disfunkcije, a nitrate treba izbjegavati u slučajevima infekcije središnjeg živčanog sustava
- Statini se preporučuju nakon COVID-19 u cilju zaštite arterija od ateroskleroze
11.10.2021
