Endometrijski polip je dobroćudna (benigna) tvorba, odnosno izraslina sluznice maternice, koja prominira (strši) u kavum maternice (šupljinu maternice). Polip može biti pojedinačan ili ih može biti više, a veličina varira od nekoliko milimetara do nekoliko centimetara. Najčešće nastaje uslijed pojačane estrogenske stimulacije bez adekvatnog djelovanja progesterona, kod pretilosti, u anovulatornim ciklusima, tijekom terapije tamoksifenom te u perimenopauzi i menopauzi. Ponekad ne postoji jasan uzrok nastanka polipa.
Endometrijski polip predstavlja lokaliziranu hiperplastičnu izraslinu funkcionalnog i bazalnog endometrija. Pojednostavljeno rečeno, polip nastaje zbog bujanja žljezdanog tkiva sluznice maternice.
Polip se sastoji od žlijezda endometrija, vezivnog tkiva i krvnih žila, koje su odgovorne za nepravilna krvarenja. Histološki razlikujemo žljezdani polip, fibrozni polip (češći u postmenopauzi), mješoviti (fibro-žljezdani) polip, polip s hiperplazijom te polip s atipijom.
Klinička slika
Simptomi su najčešće nepravilna maternična krvarenja, produžene i obilne menstruacije, intermenstrualna krvarenja, krvarenja u postmenopauzi te neplodnost. Polip može biti otkriven ultrazvučnim pregledom i bez navedenih simptoma, odnosno može biti potpuno asimptomatski.
Dijagnostika
Dijagnoza se postavlja sljedećim metodama:
Transvaginalnim ultrazvukom, pri čemu je osobito važan pregled u prvoj fazi ciklusa. Tada je endometrij tanak, često trolinijski, pa je vizualizacija promjene znatno bolja nego u drugoj fazi ciklusa, kada je sluznica zadebljana i nehomogena.
Sonohisterografijom (SIS), pri kojoj se pod kontrolom ultrazvuka u šupljinu maternice aplicira tekućina, a polipi se prikazuju kao izbočenja u kavumu.
Histeroskopijom, metodom kojom se malom kamerom ulazi u šupljinu maternice te se patologija prikazuje na monitoru. Nakon utvrđivanja veličine i položaja polipa pristupa se njegovu uklanjanju pomoću male električne omčice na histeroskopu. Polip se resecira, a rezna površina odmah koagulira, zbog čega je krvarenje minimalno. Razlikujemo ambulantnu i operativnu histeroskopiju. Osim dijagnostičke, histeroskopija je i terapijska metoda. Dobiveni materijal šalje se na patohistološku analizu, čime se dobiva konačna dijagnoza.
Patohistološka analiza
Patohistološki je važno razlikovati endometrijski polip, hiperplaziju endometrija, atipiju i karcinom endometrija. Kod polipa je promjena fokalna, odnosno ograničena na jedno mjesto, dok je kod hiperplazije difuzna. Stroma je kod polipa gušća, dok je kod hiperplazije oskudnija, a krvne žile su kod polipa deblje. Maligni potencijal endometrijskih polipa je nizak.
Kod atipije se uočavaju povećane jezgre, hiperkromazija i gubitak polariteta stanica. U analizi patohistološkog materijala koriste se dodatna imunohistokemijska bojenja, poput Ki-67 i p53.
Recidiv polipa
Treba naglasiti da se polipi endometrija mogu ponovno javiti u približno 10–30 % slučajeva. Najčešći razlozi recidiva su trajna estrogenska stimulacija s ponovnom proliferacijom žarišta bazalnog endometrija, nepotpuno uklanjanje polipa tijekom histeroskopije ili kiretaže, pri čemu ostaje baza (peteljka) polipa, sklonost sluznice polipozi, terapija tamoksifenom te kronične upale.
Veći rizik za recidiv imaju žene u perimenopauzi, pretile žene i žene s multiplim polipima.
24.2.2026
