Bolest stvaranja kamenaca mokraćnih organa prisutna je gotovo kao i ljudska civilizacija. Kamenci u bubregu najčešće se stvaraju u dijelovima bubrega koje zovemo.
Bolest stvaranja kamenaca mokraćnih organa prisutna je gotovo kao i ljudska civilizacija. Kamenci u bubregu najčešće se stvaraju u dijelovima bubrega koje zovemo sabirni tubuli, čašice i nakapnica. Broj bolesnika posljednih godina znatno se povećava što se povezuje sa promjenom načina života i prehranom. Češće se pojavljuje u muškaraca, obično starosti iznad 30 godina.
Klinička slika tj. simptomi koji ukazuju na postojanje kamenaca mogu biti izrazito dramatični, a manifestiraju se najčešće u obliku grčevitih bolova u slabinama koji se šire prema donjem dijelu trbuha, praćeni mučninom i povraćanjem (nefrokolike), a to je razlog koji najčešće dovodi pacijenta u zdravstvenu ustanovu.
Uzroci nastanka kamenca najčešće su poremećaji u protoku urina, poremećaji inervacije mokraćnog sustava, anomalije mokraćnog sustava, česte infekcije, metabolički poremećaji (kalcijurija, urikurija, cistinurija, oksalurija), hormonski poremećaji (primarni hiperparatireoidizam, hipertireoza, hipervitaminoza D), mali volumen urina (smanjena hidracija, ph urina, imobilzacija, izlučivanje koncentrirane mokraće).
Komplikacije do kojih može doći kod neliječenja nefrolitijaze su sljedeće: opstrukcija protoka mokraće, a kao posljedica istog bubrežno zatajenje (prestanak rada bubrega), zatim hematurija (pojava krvi u mokraći) te infekcije mokraćnog sustava.
Podjela kamenaca
Prema građi i vidljivosti na rtg-u:
-
anorganski – kalcijev oksalat, kalcijev fosfat, magnezij amonij fosfat ( na rtg snimci ostavljaju vidljivu sjenu),
-
organski – urični i cistinski ( ne ostavljaju sjenu na rtg snimci)
Prema učestalosti:
-
kalcijski 70-75%,
-
kamenci u inficiranom mediju 15-20 %,
-
urični 5 -10 %,
-
cistinski 1-2-%
Dijagnoza i liječenje kamenaca ovisi o vrsti i sastavu kamenaca, ali postoji bazična evaluacija svih bolesnika koji imaju kamence prvi puta, a uključuje:
-
anamnezu i kliničku sliku – postojanje bolesti u obitelji, unos tekućine, način prehrane, fizička aktivnost, uzimanje lijekova,
-
laboratorijske pretrage urina i krvi – pregled sedimenta urina, ph urina, analiza seruma (kalcij, fosfor, kalij, mokraćna kiselina, kreatinin),
-
ostale pretrage – nativna snimka mokraćnog sustava, uzv bubrega, ekskrecijska urografija, analiza kamenca infracrvenom spektroskopijom.
Liječenje
Kalicijski kamenci
Dijetetske mjere
-
pojačana hidracija
-
smanjiti unos solismanjiti unos proteina
Lijekovi (ako dijetetske mjere ne smanjuju kalciuriju)
-
tijazidni diuretici (povećavaju apsorbciju kalcija u tubilima i smanjuju ju u crijevima)
-
kombinacija tiazidnog diuretika i amilorida
Alopurinol (smanjuje povećanu koncentraciju uratne kiseline u urinu koja često postoji s kalcijskom litijazom)
-
alkalinizacija mokraće kalijevim citratom
Urična litijaza
-
povećana hidracija bolesnika (3 l tekućine na dan)
-
smanjiti unos hrane bogate purinima (mahunarke, crveno meso, iznutrice…)
-
alkalinizacija urina Kalinorom
-
Alopurinol
Cistinska litijaza
Nastaje kao posljedica nasljednog poremećaja transporta aminokiselina (cistin, ornitin…)
-
pojačana hidracija bolesnika
-
alkanizacija urina
-
lijekovi koji vežu cistin i čine ga topljivim ( penicilamin)
Struvitni kamenci (kamenci nastali u inficiranoj mokraći)
-
nastaju kod infekcije bakterijama koje proizvode ureazu koja cijepa ureu na amonijak ( Proteus, Klebisiella pneumonie)
-
odstranjenje kamenca operacijom
-
eradikacija bakterija pomoću lijekova koji inhibiraju ureauzu, antibioticima te acidifikacijom urina
Treba napomenuti i široku primjenu metode mrvljenja kamenaca pomoću elektrohidrauličkih valova. Povećana incidencija i razvoj dijagnostike zahtijevaju sve veću suradnju urologa i internista u liječenju bolesti.
23.12.2015
